Gebelik Döneminde Beslenme

GEBELİK DÖNEMİNDE BESLENME

‘Artık iki kişilik yemek yemeliyim’ dönemi”

Gebelik dönemi aslında bir kadının başına gelebilecek en özel ve en önemli zamanlardır. İlk gebelik öğrenildiğinde akla ilk düşen soru ise ‘BEN NE YEMELİYİM’ sorusu. ARTIK SEN İKİ CANLISIN sözünün devamında ya da öncesinde gelecek her şeye hazırlıklı olmak için bilinçli beslenmek çok önemli.

Gebelikte döneminde beslenme anne ve çocuğun sağlığını etkileyen önemli etkenlerden biri. Bebek anne karnında beslenirken annenin kaynaklarını kullanır. Bu nedenle gebelikte doğru beslenme hem bebeğin iyi gelişmesi hem de annenin sağlığı açısından hayati önem taşır.

Gebe kadın gebeliği süresince;

  • Kendi fizyolojik gereksinmelerini (enerji ve besin öğelerini) karşılamak,
  • Vücudundaki depolarını (besin öğeleri yedeğini) dengede tutmak,
  • Anne karnındaki bebeğin sağlıklı büyüme ve gelişmesini sağlamak,
  • Emzirmeye hazırlık için salgılanacak sütün enerji ve besin öğelerini karşılamak için

YETERLİ VE DENGELİ BESLENMELİDİR.

Gebelik süresince annenin yetersiz ve dengesiz beslenmesi ile bebekte oluşabilecek sorunlar:

  • Zamanından önce, erken doğum (prematüre)
  • Düşük doğum ağırlıklı bebek (doğum ağırlığı 2500g’ın altında olanlar)
  • Bedensel ve zihinsel gelişimi yetersiz bebek doğumları
  • Ölü doğumlar

Yetersiz ve dengesiz beslenme sonucu oluşabilecek bu sorunlar; 18 yaş altında ve 35 yaş üstündeki kadınlarda, sık aralıklarla (2 yıldan az) gebe kalan ve çoğul gebeliği (ikiz, üçüz) olan kadınlarda daha fazla görülmektedir.

Gebelikte ne kadar kilo almalıyız?

Gebelikte önerilen kilo alımı gebeliğe başlangıç ağırlığına göre belirlenir.  Vücut kitle indeksiniz (kilo/boyun karesi (kg/m2))  18’in altında ise düşük, 18-25 arasında ise normal, 25-30 arasında hafif kilolu, 30 ve üstü obez olarak sınıflandırılır. Normal kilolularda 12–16 kg, gebelik öncesi kilosu düşük alanlarda 12–18 kg, gebelik öncesi kilosu fazla alanlarda 7–11 kg’ dır.

Önerilen aylık kilo alımı gebeliğin ilk yarısında ayda 1 kg, 20. haftadan sonra ise ayda 2 kg veya haftada 0,5 kg’ dır.Bu sınırlarda kilo alanlarda gebeliğe bağlı problemler azalmaktadır. Fazla kilo alımı olanlarda sezaryen olasılığı da %20–30 oranında artmaktadır.

GEBELİKTE EN ÇOK KARŞIMIZA ÇIKAN SORUN

SABAH BULANTILARI

Daha çok gebeliğin ilk üç ayında görülen bulantılar, hormonal değişikliklerin, özellikle östrojen düzeylerindeki artış ile ortaya çıkmaktadır. Bazı gebeler için sabah bulantıları geçici iken bazıları için bu durum sürekli olabimektedir. Gebe kadınlarda ağırlık ve su/elektrolit kaybına (dehidratasyon) neden olabilecek düzeyde ağır mide bulantısı/aşırı kusma görülebilir.  Beslenmenizde yapacağınız küçük değişikliklerle bulantılarınızı hafifletebilirsiniz:

  • Gebe kadınların koku alma duyuları çok hassas olduğu için, normal zamanda kötü olmayan kokular bu dönemde rahatsız edici olabilir. Bu yüzden yemek kokularının yoğun olduğu ortamlarda bulunulmamalı. Fazla baharatlı besinlerden ve mide bulantınıza neden olan diğer kokulardan kaçınılmalı.
  • Sabah yataktan kalkmadan önce; kraker, sade kızarmış ekmek gibi katı besinler tüketilmeli. Bu yolla sindirim süreci başlayarak, mide asit düzeyi azaltılabilir.
  • Midenizin boş kalmasını engellemek için; gün boyunca azar azar ve sık aralıklarla besin tüketilmeli.
  • İçecekleri öğünler ile birlikte değil öğün aralarında tüketilmeli.
  • Öğünlerinizi yavaş tüketiniz.
  • Sade makarna, kraker, patates, pirinç, meyve ve sebze gibi kolay sindirilebilir karbonhidratlar tercih edilmeli.
  • Kızartma ve diğer yağ içeriği yüksek besin tüketimi sınırlandırılmalı.

Gebelikte En Önemli Vitamin Ve Mineraller

  • Demir: Anne ve bebekte kan yapımı için gereklidir, ayrıca kasların yapısında ve enzim sistemlerinde yer alan yaşamsal bir mineraldir. Gebelikte artan demir ihtiyacı karşılanmadığında demir eksikliği anemisi ortaya çıkar. Bu, gebelikte en sık görülen anemi çeşididir. Artan demir ihtiyacını karşılamaya yiyecekler yetmez, bu nedenle demir içeren ilaçlar kullanılmalıdır. Hamileliğin son dönemlerinde kansızlık riski arttığından, ilk dönemlerden itibaren uygun miktarlarda demir takviyesi önerilmektedir. Dünya Sağlık Örgütü(WHO), hamilelik döneminde 60 mg demirin yeterli olduğunu belirtmektedir.
  • Kalsiyum: Kemiklerin ana yapısında bulunan ve onların güçlü kalmasını sağlayan mineraldir. Gebe kadınların günlük kalsiyum ihtiyacı 1000-1300 mg, adolesan gebelerin gereksinimi ise günlük 1300 mg’dır. 240 gram (büyük su bardağı) süt veya yoğurt günlük yaklaşık 300 mg kalsiyum sağlar. Süt ve süt ürünleri, yeşil yapraklı sebzeler, kuru baklagiller iyi bir kalsiyum kaynağıdır.
  • Folik Asit: Suda çözünen B grubu vitaminlerdendir. Folik asit, hücre yapı taşlarının ve dokularının oluşumunda etkilidir. Özellikle hücre bölünmesinde ve hücrenin genetik yapısının oluşmasında önemli rol oynar. Bu nedenle gebeliğin erken evrelerinde, bebeğin merkezî sinir sisteminin gelişimi için mutlaka gerekli olan bir maddedir. Embriyo, gebeliğin 2. ve 12. haftaları arasında yeterli folik asit alamazsa beyin ve omurilik ile ilgili anormallikler (nöral tüp defektleri) başta olmak üzere doğumsal gelişim bozukluklarının görülme riski artar.
gebelikte-beslenme

Gebelikte Kafein Alımı

Gebelikte önerilen maksimm 200 mg kafeindir. Yaklaşık bir fincan türk kahvesinde 60 mg, 1 bardak çayda 50 mg, 1 su bardağı kadar filtre kahve de 90 mg, 1 büyük fincanyeşil çayda ise 60 mg kafein bulunmaktadır.

Gebelikte Alkol, Sigara Kullanımı:

Gebeliğin erken dönemlerinde alınan alkol direkt olarak embriyo üzerinde olan etkisiyle düşüğe, organ gelişimi döneminde hücreler üzerindeki etkileriyle çeşitli organlarda gelişim kusurlarına, gebeliğin ikinci trimesterinden itibaren hücre çoğalmasının hızlı olduğu dönemde hücrelerdeki zehirli etkisiyle santral sinir sistemi hasarlarına yol açabilmektedir.

Gebeliğin her döneminde alkolün etkisine bağlı olarak bebeğin ölme riski artar. Günlük alınan alkol miktarı arttıkça bebekte istenmeyen durumların oluşma riski doğrusal bir ilişki içinde artar.

Alkolün bebek üzerinde yarattığı en ileri normal dışı durum Fetal Alkol Sendromu olarak tanımlanır. Dünyada 1000 canlı doğumdan ikisinde Fetal Alkol Sendromu olduğu tahmin edilmektedir. FAS, bebeğin doğmadan önceki dönemde sürekli ve yoğun şekilde alkole maruz kalması sonucunda oluşan belirtiler topluluğudur. Sendromun en belirgin özellikleri bebekte intrauterin gelişme geriliği( bebek doğmadan önce oluşan gelişme geriliği), bebek büyüdükçe fark edilen gelişme geriliği, zekâ geriliği, çeşitli davranış bozuklukları ve normal dışı yüz görünümüdür.

Gebeklik döneminde sigara kullanmak anne ve bebeğin yaşamını riske almaktadır. Sigaranın içerdiği duman toksik ve kansorejendir. Solunum yoluyla ciğerlere, oradan da kana karışmaktadır. Gebelik döneminde sigara kullanan kadınlarda;

  • Erken doğum riski
  • Dış gebelik
  • Hipertansiyon
  • Doğum öncesi plasentanın ayrılması
  • Su kesesinin erken açılması
  • Sütün C vitamini seviyesini düşürür.
  • Düşük riski artar.
  • Bebeğin yeni doğduğu dönemlerde ölme riski
  • Lohusalıkta süt miktarının azalması
  • Bebekte bronşit riski
  • İdrar yolu anomalileri
  • Gebelik zehirlenmesi riski oluşabilmektedir.

 

Gebelikte Ağırlık Kontrolü

Ağırlık kazanan bölge                                         Kazanılan ağırlık miktarı (g)

Fetüs ……………………………………………………………………. 3400

Plasenta ………………………………………………………………… 450

Amniotik sıvı ………………………………………………………… 900

Uterus …………………………………………………………………… 1100

Meme dokusu ………………………………………………………… 1400

Kan hacmi …………………………………………………………….. 1800

Annenin depoları ……………………………………………………. 1800-3600

Toplam ağırlık kazanımı …………………………………………. 11000-13000

Gebelikte Sağlıklı Beslenme İçin Yapılacaklar:

  • Az az ve sık sık beslenilmeli.
  • Satın alınırken taze besinler tercih edilmelidir.
  • Hazır gıda ve içeceklerden kaçınmalı.
  • Fazla tuzlu, baharatlı, şekerli, yağlı hamurlu yiyecekler yenmemeli.
  • Haftada bir defa aynı gün aynı kıyafetlerle tartılıp, kilo kontrol edilmelidir. Eğer ağırlık artışı fazla ise mutlaka doktor ve/veya bir diyetisyenle görüşülmelidir.

 

BESİN GRUPLARI MİKTAR

Süt,yoğurt

3 su bardağı
Peynir 2 ince Dilim
Et, tavuk, balık 3-4 Porsiyon
Taze sebze ve meyve 5 Porsiyon
Yumurta 1 Adet
Tahıllar, Ekmek 6-8  ince dilim
Pirinç, bulgur, makarna 1 porsiyon
Yağlı tohumlar 1 porsiyon (2 adet ceviz/10 adet badem/7-8 adet fındık)